Davul Akordu Nasıl Yapılır? Trampet ve Tomlar İçin Rehber

Gitarın aksine davulun doğru tek bir notası yok. Akort ederken aranan şey bir nota değil, bir denge: kenardaki gerdirme vidalarıyla derinin gerginliğini ayarlayıp davulun istediğiniz perdede ve derinin her noktasında aynı sesi vermesini sağlamak. Yine de bir trampetin kuru mu yoksa açık mı çınlayacağı, tomların birbirine göre nasıl duracağı ve bas davulun ne kadar uzun uğuldayacağı bu vidalarda belirleniyor.

Prova stüdyosuna giriyoruz. Setteki trampet bir önceki grubun bıraktığı gibi. Bir kenarı gergin, bir kenarı gevşek, vurunca kutuya vurmuş gibi bir ses çıkıyor. Tomlardan biri vuruştan sonra aşağı doğru kayan bir uğultu yapıyor. Saat işliyor. Ya ilk on dakikayı akorda vereceğiz ya da iki saat bu sesle çalacağız.

Vidalar neden önce parmakla sıkılır?

İş için tek gerçek alet akort anahtarı. Kendi anahtarınızı her provaya götürün, stüdyonun anahtarı çoğu zaman ortada olmuyor. Akort uygulamaları ve gerginlik ölçerler yardımcı olabilir ama şart değil. Kulak yetiyor.

Yeni bir deri taktığınızda ya da akordu sıfırdan kuruyorsanız, önce bütün vidaları elle, sadece yerine oturacak kadar çevirin. Hiçbiri diğerinden sıkı olmasın. Anahtarla başlarsanız bir vida daha baştan fazla gerilir ve deri çembere eğri oturur. Sonra ne yaparsanız yapın o kenar başka ses verir. Parmakla sıkmak, bütün vidaların aynı çizgiden yola çıkmasını sağlıyor.

Stüdyonun ortak setinde her şeyi sıfırdan kurmaya vakit olmuyor. Biz o durumda sırayı kısa tutuyoruz. Önce trampet, çünkü şarkıların çoğunda en çok o duyuluyor. Sonra her tomun üst derisinde vida vida dolaşıp en çok sapan kenarı düzeltiyoruz. Bas davula sadece bakıyoruz, ciddi bir sorun yoksa dokunmuyoruz. On dakikada mükemmel bir set çıkmıyor, ama iki saat boyunca rahatsız etmeyen bir set çıkıyor.

Yıldız sırası nedir, neden vidalar sırayla gidilmez?

Anahtarı aldığınızda vidaları çevre boyunca yan yana değil, karşılıklı çevirin. Bir vidayı çevirdikten sonra tam karşısındakine geçin, sonra ilkinin yanındakine, sonra onun karşısına. Kâğıda çizince bir yıldız çıkıyor, adı buradan geliyor. Bu sıra, gerginliğin derinin üstüne eşit yayılmasını sağlıyor. Çevre boyunca sırayla giderseniz deri bir tarafa doğru çekilir.

Her turda her vidaya aynı miktar verin. Büyük adımlarla başlayıp yaklaştıkça küçültün: önce yarım tur, sonra çeyrek tur, en sonda küçük dokunuşlar. Sonra her vidanın yaklaşık iki parmak önüne bagetle hafifçe vurun ve dinleyin. Bir nokta diğerlerinden pes geliyorsa o vidayı biraz sıkın, tiz geliyorsa biraz gevşetin. Amaç derinin her kenarında aynı perdeyi duymak.

Yeni deri nasıl yerine oturtulur?

Yeni deri kutudan çıktığında çembere tam oturmuş olmuyor. Vidaları parmakla sıktıktan sonra hepsine yıldız sırasıyla birer tur verin, sonra avucunuzla derinin ortasına kuvvetlice bastırın. Çıtırtı duyacaksınız. Bu, derinin yapıştırıldığı halkanın çembere yerleşmesi, korkulacak bir şey değil.

Çıtırtı bitince vidaları biraz gevşetip akordu baştan kurun. Oturtma aşamasını atlayan bir deri, ilk provada akordu hızla kaybediyor. Birkaç şarkı sonra aynı tom yine başka sesle çalıyor.

Üst deri ile alt deri sesi nasıl değiştirir?

Tomlarda ve bas davulda iki deri var: bagetle vurduğunuz üst deri ve altta titreşen alt deri. Çoğu kişi sadece üst deriyi akort ediyor, alt deri yıllarca ilk günkü gibi kalıyor. Oysa davulun sesinin yarısı orada.

Hangisinin doğru olduğu çaldığınız müziğe bağlı. Açık çınlayan tomlar bazı türlerde istenir, kuru ve kısa tomlar başkalarında. Önemli olan bunu bilerek seçmek. Alt deriyi akort ederken davulu ters çevirip aynı parmakla sıkma ve yıldız sırası adımlarını uygulayın.

Trampet telleri ne kadar sıkılmalı?

Trampeti akort ederken önce altındaki telleri kapatın, yani kolu indirip telleri deriden ayırın. Böylece davulun kendi sesini duyarsınız. Üst ve alt deriyi ayarladıktan sonra telleri açın. Tel gerginlik düğmesini ortalarda bir yerden başlatıp vurarak dinleyin, telin net ve kısa bir cızırtı verdiği noktaya kadar yavaşça sıkın.

En sık yapılan hata telleri gereğinden fazla sıkmak. Aşırı gerilen teller alt deriyi boğuyor. Trampet sert vuruşta iyi çıkıyor, ama hafif vuruşlarda ve ghost notalarda ses kayboluyor. Teller gevşek olursa da trampet her yakın sese, bir bas notasına bile cızırdayarak cevap veriyor. Sound check sırasında bu cızırtıyı fark edip telleri biraz sıkmak çoğu zaman yetiyor. Sound check sırasında trampet her zaman ilk kontrol edilen çalgılardan biri.

Tomlar birbirine göre nasıl akort edilir?

Tomları tek tek güzel sese getirmek yetmiyor, yan yana da anlamlı durmaları gerekiyor. Sık kullanılan bir yaklaşım en küçük tomdan başlayıp her tomu bir öncekinden yaklaşık dörtlü aralık, yani beş yarım ses pes akort etmek. Bir dolgu çaldığınızda tomlar böylece merdiven gibi iniyor.

Bu tek doğru yöntem değil. Bazı davulcular üçlü aralık tercih ediyor, bazıları kulağına göre ayarlıyor. Pratik bir yol: her tomu vururken bir şarkının ilk notalarıyla eşleştirmek ya da bir akort uygulamasıyla yaklaşık notasını bulmak. Aralık konusunda kararınız ne olursa olsun, iki tomun aynı perdede durması dolguları düzleştiriyor. Bas davulun sesi de basçının sesiyle üst üste biniyor. Kick ile basın birbirine kilitlenmesi, groove dediğimiz şeyin temeli.

Susturma ne zaman gerekir, deri ne zaman değişir?

Akort doğru olduğu hâlde bir tom istediğinizden uzun çınlıyorsa susturmaya geçebilirsiniz. Deriye yapışan küçük jeller, derinin kenarına oturan halkalar ya da bas davulun içine konan bir yastık bu işi yapıyor. Yeri deneyerek bulunuyor. Ama susturma akordun yerine geçmez. Kötü akort edilmiş bir davulu bant ve bezle kapatmak sorunu gizler, çözmez.

Deri değiştirme zamanını takvimden değil, deriden anlarsınız. Şu işaretlere bakın:

• Bagetin en çok vurduğu yerde çukurlar ve izler oluşmuş.

• Deri akordu bir iki şarkıda kaybediyor.

• Vidaları ne kadar ayarlarsanız ayarlayın, derinin her yerinde aynı sesi alamıyorsunuz.

• Ses ölü ve kartonsu geliyor, eski parlaklığı yok.

Sıcaklık değişince ve davul taşındıktan sonra akort da kayıyor. Konser günü sete kurulumdan sonra bir tur kontrol etmek iyi bir alışkanlık. Akort için ayrılan on dakika, prova stüdyosunda zamanı verimli kullanmanın da bir parçası.