Şarkı Nasıl Yazılır? Yeni Başlayanlar İçin Adım Adım

Şarkı yazmak, bir fikri dinleyicinin baştan sona takip edebileceği bir yapıya dönüştürmektir. Fikir bir cümle, bir melodi parçası ya da bir gitar riffi olabilir. Yapı ise o fikri kıtalar, nakarat ve geçişlerle taşır. İkisi ayrı beceriler ve ikisi de çalışarak gelişir.

Çoğu yeni başlayan aynı yerde takılır. Telefonda onlarca yarım kayıt vardır, not defterinde güzel ama yalnız satırlar, bir de her seferinde aynı akorlarla başlayan ama bir türlü nakarata varamayan bir parça. Sorun genelde yetenek değil, sıra. Aşağıdaki adımlar o sırayı kurmak için.

Şarkı yazmaya nereden başlanır?

Nereden başladığınız fark etmez, fikri kaybetmemeniz önemlidir. İyi fikirler genelde müsait olmadığınız anda gelir.

• Ses kaydı: Aklınıza gelen melodiyi telefona mırıldanın. Kalitesi önemli değil.

• Başlık listesi: Bir konuşmada duyduğunuz ya da okuduğunuz ilginç bir ifadeyi not edin. Çoğu nakarat bir başlıktan doğar.

• Riff ya da akor döngüsü: Enstrümanda çalarken hoşunuza giden dört ölçüyü kaydedin, tonunu ve temposunu yanına yazın.

Haftada bir bu fikirleri dinleyin. Hâlâ ilginizi çeken tek bir fikir seçin ve şarkıyı onun etrafında kurun.

İlham gelmesini beklemek yerine yazmayı bir alışkanlık haline getirmek de işe yarar. Haftada iki kez yarım saat ayırın ve o sürede sadece yazın. Her seferinde iyi bir şey çıkmaz, ama düzenli yazan biri fikirleri daha kolay yakalar ve onları şarkıya dönüştürmekte daha hızlı olur.

Bir şarkının bölümleri nelerdir?

Popüler müzikteki şarkıların çoğu birkaç tanıdık bölümden oluşur. Hepsini kullanmak zorunda değilsiniz, ama isimlerini bilmek hem yazarken hem grupla konuşurken işinizi kolaylaştırır.

Başlangıç için sade bir şablon: giriş, kıta, nakarat, kıta, nakarat, köprü, nakarat. Önce bu kalıpla bir şarkı bitirin, sonra kuralları esnetin.

Hangi akor dizisiyle başlamalı?

Akor dizileri genelde Roma rakamlarıyla yazılır. Rakam, akorun tondaki yerini gösterir: I birinci derece, V beşinci derece. Küçük harfle yazılan (vi gibi) minör akordur. Böylece aynı dizi her tona taşınabilir.

• I–V–vi–IV: Do majörde C, G, Am, F. Pop ve rock'ta çok sık kullanılan bir dizi.

• I–vi–IV–V: C, Am, F, G. Daha eski usul, sıcak bir his verir.

• vi–IV–I–V: Am, F, C, G. Aynı akorlar minörden başlayınca daha hüzünlü duyulur.

• ii–V–I: Dm, G, C. Caz ve soul'da çözülme hissi için kullanılır.

Aynı akorları kullanan binlerce şarkı var, bu bir sorun değil. Şarkıyı farklı kılan melodi, ritim ve söz. Akor şemalarında zorlanıyorsanız akor okuma rehberimiz işinizi görür. Kıtada bir dizi, nakaratta başka bir dizi kullanmak bölümleri birbirinden ayırmanın en kolay yoludur.

Melodi nasıl bulunur?

Akor döngüsünü çalın ya da kaydedip arkada dönmesini sağlayın. Üzerine sözsüz mırıldanın, anlamsız hecelerle şarkı söyleyin. Birkaç tur sonra tekrar etmek istediğiniz bir parça çıkar. Onu hemen kaydedin.

• Nakarat melodisini kıtadan biraz daha tize taşımak nakaratı öne çıkarır.

• Kısa bir melodik motif bulun ve onu küçük değişikliklerle tekrar edin. Akılda kalıcılık tekrar ve değişimin dengesinden gelir.

• Ritmi değiştirmek de melodiyi değiştirir. Kıtada çok hece, nakaratta uzun tutulan az hece iyi bir karşıtlıktır.

Melodiyi yazarken kendi sesinizin rahat olduğu aralıkta kalın. Hangi notalara rahat çıktığınızı bilmiyorsanız önce ses aralığınızı bulun. Melodi sesinize uymuyorsa şarkının tamamını transpoze edebilirsiniz.

Şarkı sözü yazarken nelere dikkat edilir?

• Anlatmak yerine gösterin: "Çok yalnızım" yerine yalnızlığı gösteren somut bir görüntü yazın: iki kişilik masada tek fincan gibi.

• Nakarat tek fikir taşısın: Nakaratı okuyan biri şarkının ne hakkında olduğunu anlamalı.

• Vurgular melodiye otursun: Kelimenin vurgulu hecesi melodinin güçlü vuruşuna denk gelirse söz doğal duyulur. Türkçede bu uyumsuzluk hemen kulağa batar.

• Kafiyeye esir olmayın: Sadece kafiye tutsun diye anlamı zayıf bir kelime seçmeyin. Yarım kafiye de işinizi görür.

• Kıtalar hikâyeyi ilerletsin: İkinci kıta birincinin tekrarı değil, devamı olmalı.

Yeni başlayanların sık düştüğü bir tuzak da her şeyi aynı anda yazmaya çalışmaktır. Önce melodiyi anlamsız hecelerle oturtup sözü sonra yazmak, ya da tersine önce sözü yazıp melodiyi onun ritminden çıkarmak işi ikiye böler. Hangisi size kolay geliyorsa oradan başlayın.

Sözü yüksek sesle okuyun, sonra melodiyle söyleyin. Okurken iyi duran bir satır söylerken takılabilir. Karar her zaman söylerken verilir.

Şarkı ne zaman bitmiş sayılır?

Yeni başlayanlar için en zor soru bu. Bir şarkı hiçbir zaman mükemmel olmaz, ama bir noktada bitmiş sayılır. Pratik bir ölçü: baştan sona takılmadan çalıp söyleyebiliyorsanız ve her bölümün bir görevi varsa şarkı bitmiştir.

Şarkıyı yarıda bırakan en yaygın hatalar:

• Mükemmel bir kıta yazıp nakarata hiç geçmemek

• Her gün baştan başlayıp tek satırı yüz kez değiştirmek

• Kimseye dinletmeden şarkının kötü olduğuna karar vermek

• Aynı anda beş şarkıya başlayıp hiçbirini bitirmemek

Kendinize bir süre verin, örneğin bir hafta. Süre dolunca şarkıyı olduğu haliyle kaydedin ve bir sonrakine geçin. Yazdıkça hızlanırsınız.

Şarkının demosu nasıl kaydedilir?

İlk demo için telefonun ses kaydedicisi yeterlidir. Önce enstrüman ve vokal birlikte, baştan sona bir kayıt alın. Amaç ses kalitesi değil, şarkıyı başkasına dinletebilmek.

Daha düzenli bir demo için bilgisayarda bir DAW kullanabilirsiniz. DAW, sesi kaydettiğiniz ve düzenlediğiniz programdır. GarageBand, Reaper ya da Audacity gibi programlarla önce metronoma bir akor kanalı, sonra üstüne vokal kaydedersiniz. Nereden başlayacağınızı DAW rehberimizde anlattık.

Şarkıyı bir gruba götürecekseniz demo ile birlikte söz ve akorları da paylaşın. BandUp'ta söz yapıştırılır, bir kelime seçilip üstüne akor eklenir. Fikir aşamasındaki şarkıya grup üyeleri beğen ya da beğenme oyu verir, çoğunluğun beğendiği şarkı tek tıkla repertuvara girer.

Demoyu dinledikten sonra hâlâ aklınızda kalan tek bir satır varsa, bir sonraki şarkının başlığı o olabilir.