Akor Nasıl Okunur? Akor Sembolleri ve Şemaları Rehberi

Akor okumak, bir şarkı kâğıdındaki harf ve işaretlerden hangi notaların birlikte çalınacağını anlamaktır. "Am7" yazan yerde ne çalacağınızı, "C/E" gördüğünüzde basın neden başka bir nota çaldığını, gitar şemasındaki noktaların ve çarpıların ne anlattığını bilmek bu işin temelidir.

Tek başına çalarken yanlış okunan bir akor sadece size tuhaf gelir. Grupta durum farklıdır. Gitarist kapo takıp G şekliyle çalarken basçı kâğıttaki G'yi çalıyorsa, iki kişi aynı şarkıyı iki ayrı tonda çalıyordur. Kimse hata yapmıyor gibi görünür ama ortaya çıkan ses yanlıştır. Bu yazı sembolleri, şemaları ve aynı akor kâğıdını farklı enstrümanların nasıl okuduğunu anlatıyor.

Akor sembolü nasıl okunur?

Her akor sembolü iki parçadan oluşur: kök nota ve yanındaki ek. Kök nota büyük harfle yazılır ve akorun hangi notanın üstüne kurulduğunu söyler. Ek ise akorun rengini belirler: minör mü, yedili mi, askıda mı.

"F#m7" sembolünü parçalayalım: F# kök nota, m minör, 7 de akora yedinci derecenin eklendiği anlamına gelir. Ek yoksa, yani sadece "F#" yazıyorsa, akor majördür.

Kökün yanındaki # (diyez) notayı yarım ton yukarı, b ya da ♭ (bemol) yarım ton aşağı taşır. Bb, Si bemol demektir.

Majör, minör, 7'li, sus: hangi işaret ne anlama gelir?

Aynı akor farklı kaynaklarda farklı yazılabilir. Aşağıdaki tablo en sık karşılaşılan işaretleri C akoru üzerinden gösteriyor. Son sütunda grupta çalarken nelere dikkat edilmesi gerektiği var.

Bazı kâğıtlarda minör akor küçük harfle (a, e gibi) yazılır, ama pop ve rock kâğıtlarında bu nadirdir. Tek başına Δ işareti gördüğünüzde de dikkat edin: çoğu kişi bunu maj7 anlamında kullanır, bazıları düz majör anlamında. Grubun kâğıtlarında "maj" ve "m" yazmak bu karışıklığı baştan önler.

C/E gibi slash akorlar ne demek?

Eğik çizgili akorlarda çizginin solu akoru, sağı en alttaki notayı söyler. C/E, "C akoru, basta E" diye okunur.

Grupta bu sembolün asıl muhatabı basçıdır. Basçı E çalar ve alttaki sesi o belirler. Gitarist çoğu zaman normal C akorunu çalabilir; basçı E'yi verdiği sürece kulağa C/E gelir. Klavyeci sol elinde E'yi tutabilir ya da bası basçıya bırakıp sadece sağ elle çalabilir. Önemli olan, en alttaki notayı iki kişinin farklı çalmamasıdır.

Gitar akor şeması nasıl okunur?

Gitar akor şeması, sapın bir bölümünün önden çizilmiş halidir. Okurken şunlara bakılır:

• Dikey çizgiler teller: En soldaki kalın Mi (E) teli, en sağdaki ince Mi telidir.

• Yatay çizgiler perdeler: En üstteki kalın çizgi eşiktir, yani sapın başı.

• Noktalar: Basılacak yerlerdir. İçlerindeki sayılar parmak numarasıdır: 1 işaret, 2 orta, 3 yüzük, 4 serçe parmak.

• O ve X: O olan tel boş çalınır, X olan tel hiç çalınmaz.

• Kavisli çizgi ya da kalın bar: Tek parmakla birkaç tele birden basılır (barre).

• "5fr" gibi bir sayı: Şema eşikten değil, o perdeden başlar.

Bazı kaynaklar şemayı yan yatırır. O zaman teller yatay, perdeler dikey olur ve en üstteki çizgi ince Mi telidir. Okumaya başlamadan önce şemanın hangi yönde çizildiğine bakın.

Klavye akor şeması gitardan nasıl farklı?

Klavye şemaları bir tuş dizisi çizer ve akorun notalarını işaretler. Gitardaki gibi sabit bir el şekli yoktur. Klavyeci aynı akoru farklı sırayla ve farklı yükseklikte basabilir. Buna akor dizilişi (voicing) denir.

Grupta bu esneklik işe yarar. Basçı kök notayı çalıyorsa klavyecinin onu tekrar etmesine gerek yoktur. Gitarist Cmaj7'yi tam çalıyorsa klavyeci daha yukarıda, daha az notayla eşlik edebilir. İki enstrüman aynı bölgede bütün notaları basınca ses kalabalıklaşır. Sembol hangi notaların çalınabileceğini söyler; hepsini herkesin çalması gerektiğini söylemez.

Şarkı sözünün üstündeki akorlar nasıl takip edilir?

Akor kâğıtlarının çoğu akorları sözlerin üstüne yazar. Kural basittir: akor, üstünde durduğu heceyle birlikte değişir. Üstünde akor olmayan satırda önceki akor devam eder.

Bu kâğıtlarda akorların yanında şunlar da bulunur:

• Bölüm adları: Giriş, Kıta, Nakarat, Köprü, Final. Provada "nakarattan alalım" diyebilmek için gerekir.

• Ton: Şarkının hangi tonda yazıldığı.

• Kapo: "Kapo 2" gibi bir not.

Kapo notu gruptaki en sık karışıklığın kaynağıdır. Kapo 2'de G şekliyle çalan gitaristin çıkardığı ses aslında A'dır. Basçı ve klavyeci kâğıttaki G'yi okursa bütün şarkı yanlış tonda gider. Bu yüzden grubun ortak kâğıdında gerçek akorlar yazmalı, kapo şekilleri gitaristin kendi notu olarak kalmalı. Ton değiştirmenin ayrıntıları transpoze rehberinde anlatılıyor.

Do-Re-Mi mi, C-D-E mi? H harfi neden karışıyor?

Türkiye'de akor kâğıtları harflerle yazılır, ama nota adları söylenirken çoğu kişi Do Re Mi kullanır. Konservatuvar eğitimi almış biri "La minör" der, kâğıtta "Am" yazar. İkisi aynı akordur.

Bir de Almanca sistem var. Almanca ve bazı Orta Avrupa kaynaklarında H, Si notasıdır; B ise Si bemoldür. Grupta bu sistemle öğrenmiş biri varsa "B çal" dediğinizde Bb çalabilir.

Grubu yeni kuruyorsanız (müzik grubu nasıl kurulur), hangi adlandırmayı kullanacağınızı ilk provada konuşmak sonradan çıkacak yanlış anlaşmaları önler.

Grupla çalarken Nashville sayı sistemi işe yarar mı?

Nashville sayı sistemi, 1950'lerde Nashville'deki stüdyo müzisyenlerinin geliştirdiği bir yazım biçimidir. Akorları harf yerine tondaki derece numarasıyla yazar. C tonunda C, F, G, C dizisi 1, 4, 5, 1 olur. Minör akorlar 6m ya da 6- diye yazılır.

Avantajı, kâğıdın tondan bağımsız olmasıdır. Vokalist "bir ton aşağı alalım" dediğinde 1, 4, 5, 1 yine 1, 4, 5, 1'dir; sadece 1'in hangi nota olduğu değişir. Dezavantajı, bütün grubun sistemi bilmesi gerekmesidir. Bir karışıklık noktası daha var: harfli sistemde "C5" güç akoru demektir, sayı sisteminde "5" ise beşinci derecedeki akordur. Kâğıdın hangi sistemle yazıldığı en üstte belli olmalı.

Akor kâğıtları grubun farklı telefonlarında, farklı sürümlerde durduğunda bu karışıklıklar çoğalır: biri eski sürümü açar, biri kapoyu unutur. BandUp'ta şarkılar söz/akor editörüyle yazılır; bir kelime seçilir ve akor tam üstüne eklenir. Bb ya da Eb enstrüman çalan bir üye kişisel transpoze ile akorları yalnızca kendi ekranında kaydırır, şarkının tonu diğer üyeler için değişmez. Sahnede ise Sahne Modu aynı kâğıdı büyük söz ve akorlarla, setlist sırasıyla birlikte gösterir.

Akorlar hazır olduğunda sıradaki iş şarkıları konser için sıralamak: sahne setlisti nasıl hazırlanır.