Grupça Prova Günü Nasıl Ayarlanır? Herkes Müsait Değilse Ne Yapılır?

Gruplarla yaptığımız görüşmelerde en sık duyduğum cümle bir soru: "Cumartesi müsait olan var mı?" Prova günü ayarlamak, dört beş kişinin iş, okul ve aile takvimini her hafta aynı iki üç saate sığdırmak anlamına geliyor. Sorun çoğu zaman kimsenin prova istememesi değil. Sorun, kararın bir yerde toplanmaması.

Tipik akış şöyle ilerliyor. Pazartesi biri soruyu grup sohbetine yazıyor. Gitarist "bende olur" diyor, vokal "akşam altıdan sonra" yazıyor, davulcu iki gün sonra "ben bu hafta yokum" diye dönüyor. Arada otuz mesaj, iki mizah paylaşımı, bir de başka bir konser linki var. Perşembe geldiğinde kimse neye karar verildiğini hatırlamıyor, stüdyo da çoktan dolmuş oluyor.

Sabit gün mü, her hafta yeniden mi?

İlk karar bu. İki yol da işliyor, ama farklı gruplara uyuyor.

Sabit gün yaklaşımını anlatan müzisyenler provayı bir ders ya da iş gibi hayatın parçası yapmaktan söz ediyor. Shure'un prova önerilerinde de haftada bir, üç saatlik bir provanın çoğu grup için muhtemelen ideal olduğu yazıyor. Bu bir kural değil, bir başlangıç noktası.

Bazı gruplar ikisini karıştırıyor: haftada bir sabit gün, konser öncesindeki haftalarda da ek prova için ayrıca gün arıyorlar. Bu düzen sabit günün rahatlığını korurken yoğun dönemlerde esneklik bırakıyor.

Konuştuğum gruplarda gördüğüm şu: sabit gün seçen gruplar da istisna haftalarda anket yapmak zorunda kalıyor. O yüzden aşağıdaki adımlar iki yol için de geçerli.

Herkese uyan gün en hızlı nasıl bulunur?

"Ne zaman müsaitsiniz?" diye açık uçlu sormak, en uzun mesajlaşmayı başlatan yol. Gözlemlediğim gruplarda daha hızlı işleyen düzen şuydu:

1. Soruyu açan kişi üç ya da dört somut seçenek sunuyor: "Salı 20.00, Perşembe 19.30, Cumartesi 14.00."

2. Herkes her seçenek için cevap veriyor: olur, olmaz ya da emin değilim.

3. Bir son cevap saati konuyor: "Çarşamba akşamına kadar yazmayan için olur sayıyoruz" ya da "o zamana kadar yazmayanı beklemiyoruz."

4. Süre dolunca karar tek mesajla ilan ediliyor ve sabitleniyor.

Seçenek sayısını üç dörtle sınırlamak bilinçli bir tercih. On seçenek sunulan ankette herkes birkaçını işaretliyor ve ortak gün yine çıkmıyor. İki seçenek ise çoğu zaman birinin ikisine de "olmaz" demesiyle bitiyor.

Son cevap saati adımını atlayan gruplarda karar, en geç cevap veren kişinin hızında veriliyor. Bu da çoğu zaman stüdyonun dolmasına yetiyor.

Tarihi kim takip etmeli?

Bir kişi. Shure'un önerisi de bu yönde: provaları planlamak ve üyelere haber vermek bir kişinin işi olsun. Bu kişi grubun lideri olmak zorunda değil. Takvimi takip etmeyi seven, stüdyoyu arayan, hatırlatmayı atan kişi. Bu görevi kimin üstlendiğini açıkça söyleyin. "Herkes biraz bakar" denen gruplarda, gördüğüm kadarıyla, sonunda kimse bakmıyor.

Sorumlu kişinin işi karar vermek değil, kararı toplamak. Grubun kararları herkesin görüşüyle alınınca üyelerin sürece sahip çıktığını anlatan müzisyenler var. Anketi açıp kapatan kişi değişmeyince bu da kolaylaşıyor. Grupta kimin neyi üstleneceğini ayrıntılı düşünmek isterseniz müzik grubunda görev dağılımı yazısı bir çerçeve sunuyor.

Yedek gün neden baştan konuşulmalı?

Prova günü belirlenirken bir de yedek gün seçmek, gruplarda az rastladığım ama rastladığımda işe yarayan bir alışkanlık. Asıl gün iptal olursa yeni bir anket açılmıyor, herkes zaten yedek günü biliyor.

Yedek gün ankette ikinci en çok oy alan seçenek olabilir. Önemli olan, iptal anında yeniden pazarlık yapılmaması.

Kim yoksa prova iptal olur?

Bu soruyu önceden konuşmayan gruplarda her eksiklik ayrı bir tartışmaya dönüşüyor. Çözüm olarak gördüğüm yöntem, bir "çekirdek kadro" belirlemek: provanın yapılabilmesi için mutlaka orada olması gereken kişiler. Çekirdek kadrodan biri yoksa prova yedek güne kayıyor, diğerlerinden biri yoksa prova yapılıyor.

Kimin çekirdek kadroda olduğu gruba ve o haftanın hedefine göre değişiyor. Müzisyen forumlarında "davulcu yoksa prova olmaz" diyenler de var, "davulsuz prova ritimdeki zayıflıkları ortaya çıkarır, birbirinizi dinlemeyi öğretir" diyenler de. İkisi de savunulabilir, önemli olan grubunuzun hangisini seçtiğini baştan bilmesi.

Eksik üyeyle yapılan provayı bazı gruplar bölüm provasına çeviriyor: o gün sadece orada olanların birlikte çaldığı kısımlar çalışılıyor, örneğin vokal ile klavyenin girişi ya da davul ile basın bir geçişi. Prova iptal edilmiş gibi değil, farklı bir hedefle yapılmış gibi geçiyor.

Tablodaki "çoğu zaman" gruplardan duyduğum eğilim, kural değil. Eksik üye için provanın telefonla kaydedilip paylaşılması da işe yarıyor. Böylece o kişi bir sonraki provaya boşluğu kapatmış olarak geliyor.

İptal için son saat nasıl belirlenir?

"Gelemiyorum" mesajı prova saatinden bir saat önce gelirse, diğer herkes yola çıkmış, stüdyo da ödenmiş oluyor. Bu yüzden gruplara önerdiğim ilk kural bir iptal son saati: örneğin provadan en geç 24 saat önce.

Bir de geç iptalin bedelini konuşun. Son saatten sonra iptal edilen provanın stüdyo ücretini kim ödeyecek? Konuştuğum gruplarda en çok gerginlik yaratan konulardan biri bu, çünkü genelde iş olduktan sonra konuşuluyor. Önceden verilmiş bir karar, kimseyi kötü adam yapmadan uygulanıyor.

Bu süreyi seçerken stüdyonun kendi iptal kuralına bakın. İptal ücreti ve süresi stüdyodan stüdyoya değişiyor, rezervasyon yaparken sormak en sağlıklısı. Stüdyo zamanını nasıl değerlendireceğinizi prova stüdyosunu verimli kullanma rehberinde bulabilirsiniz.

Provaya gelmeden önce herkes ne yapmış olmalı?

Gün bulmak işin yarısı. Diğer yarısı, bulunan günün boşa gitmemesi. Zor bulunmuş bir prova günü, herkes hazırlıksız geldiğinde en çok kayba uğrayan gün oluyor. Kaynaklarda ve gruplarda tekrar eden birkaç öneri var:

• Bir sonraki provada ne çalışılacağına önceden karar verin.

• Yeni şarkının kaydını ve akor kâğıdını en az bir hafta önce paylaşın. Akor kâğıdı, şarkının sözlerinin üstüne hangi akorun nerede çalınacağının yazıldığı sayfa. Bir hafta, işi olan birinin bunu en az iki üç akşam açıp bakabilmesi için makul bir süre.

• Toplanma saatini değil, ilk notanın çalınacağı saati belirleyin. Yamaha'nın prova önerilerinde bu saate "downbeat" deniyor. Kurulum bu saatten önce bitmiş olmalı.

• Herkes kendi partisini evde çalışmış gelsin. Tek başına çalışmak (pratik) ile birlikte çalmak (prova) ayrı işler.

Josh Skaja'nın gözlemi bunun neden önemli olduğunu gösteriyor: herkes ödevini yapmış gelirse, iki saatlik provada üç saatlik bir gösteri toplanabiliyor.

Kurallar nereye yazılır?

Konuşulan her kural sohbet geçmişinde kayboluyor. Gruplara önerdiğim şey, bunları tek bir yere, beş maddelik bir taslak olarak yazmak:

• Provayı planlayan ve haber veren kişi: …

• İptal için son saat: provadan en geç … saat önce

• Yedek gün: asıl gün belirlenirken birlikte seçilir

• Çekirdek kadro: … yoksa prova yedek güne kayar

• Prova kaydı: her prova kaydedilir, eksik üyeyle paylaşılır

Bu taslağı gruba yeni katılan üyeye ilk gün gösterin. Yeni üyenin en çok zorlandığı şey çoğu zaman müzik değil, grubun yazılı olmayan kuralları.

BandUp'ın takvimi bu akışın bir kısmını karşılıyor. Tarih anketinde takvimden birden fazla aday tarih seçiyorsunuz, isterseniz saat aralığıyla. Üyeler her seçenek için Müsait, Emin Değilim ya da Müsait Değil diye oy veriyor, en çok "Müsait" oyu alan seçenek öne çıkıyor ve onaylanınca takvim etkinliğine dönüşüyor. Herkes kendi müsaitliğini tek gün, tarih aralığı ya da saatli blok olarak girebiliyor, isterse detayı göstermeyip sadece "Meşgul" yazdırıyor. Sabit prova günü tekrar eden etkinlik olarak girilebiliyor, tek bir haftadaki değişiklik sadece o güne uygulanabiliyor. Yeni etkinlik, değişiklik, iptal, anket ve onay için bildirim geliyor, varsayılan hatırlatma bir gün önce.

Grubu yeni kuruyorsanız, prova düzenini ilk günden konuşmak için müzik grubu nasıl kurulur rehberindeki adımlar iyi bir sıra veriyor.