Dinamik ve Kondansatör Mikrofon Farkı Nedir?

Dinamik ve kondansatör mikrofon, sesi elektrik sinyaline iki farklı yolla çeviriyor. Dinamik mikrofon sağlam, güç istemiyor ve yüksek sese dayanıklı. Kondansatör mikrofon daha hassas, ayrıntıyı daha iyi yakalıyor ama çalışmak için elektrik istiyor. Bu fark, hangisinin sahnede hangisinin evde daha iyi iş gördüğünü de belirliyor.

Grup sohbetine bir link düşüyor: "Ev kaydı için mikrofon alacağım, bu mu olsun?" Biri "kondansatör al, stüdyo sesi" diyor. Başkası "dinamik al, oda sesini almaz" diye cevap veriyor. İkisi de kısmen haklı. Tanıdık geliyor mu?

Dinamik mikrofon nasıl çalışır?

Dinamik mikrofonun içinde ince bir diyafram var ve bu diyaframa bir bobin bağlı. Bobin bir mıknatısın içinde duruyor. Ses dalgası diyaframı titretince bobin mıknatısın içinde hareket ediyor ve bu hareket elektrik sinyali üretiyor.

Bu yapı pasif, yani mikrofonun çalışması için ayrıca güç gerekmiyor. Yapısı basit olduğu için sağlam: düşmeye, neme ve çok yüksek sese dayanıyor. Hassasiyeti daha düşük olduğu için de uzaktaki sesleri ve oda yankısını daha az alıyor. Sahnede bu bir avantaj, çünkü mikrofon önündeki sesi alıyor, sahnenin geri kalanını daha az.

Kondansatör mikrofon nasıl çalışır?

Kondansatör mikrofonda çok ince bir diyafram sabit bir metal plakanın hemen yanında duruyor. Ses diyaframı titrettikçe ikisi arasındaki mesafe değişiyor. Mikrofonun içindeki elektronik devre bu değişimi sinyale çeviriyor.

Bu devrenin çalışması için güç gerekiyor. Bu güce phantom power deniyor ve genelde 48 volt. Mikser ya da ses kartı bu gücü mikrofon kablosunun içinden gönderiyor. Cihazdaki "48V" düğmesi bunu açıp kapatıyor. Ses kartı seçerken bu düğmenin olup olmadığına bakın; ses kartı rehberinde diğer özellikleri de anlattık.

Diyafram çok hafif olduğu için kondansatör mikrofon küçük ayrıntıları, nefesi, tellerin tınısını ve ani vuruşları daha iyi yakalıyor. Frekans aralığı da daha geniş. Ama aynı hassasiyet odadaki her sesi de duyuyor.

Farkları neler?

Evde kayıt için hangisi daha iyi?

Odanıza bağlı. Kondansatör mikrofon işlenmiş, sessiz bir odada vokali çok iyi kaydediyor. Ama odanız çıplak duvarlı, boş bir yatak odasıysa aynı mikrofon duvarlardan dönen yankıyı, sokaktaki arabayı ve bilgisayarın fanını da kaydediyor. Sonuç, ayrıntılı ama "odada kaydedilmiş" gibi bir ses.

Bu yankıyı sonradan tamamen temizlemek çoğu zaman mümkün olmuyor.

Dinamik mikrofon aynı odada daha kuru ve kontrollü bir ses veriyor, çünkü uzaktaki sesleri daha az alıyor. Ağzınıza yakın durmanız gerekiyor ve biraz daha fazla kazanç, yani ses kartında daha yüksek seviye istiyor.

Hangisini seçerseniz seçin, vokal kaydında bir pop filtresi işe yarıyor. Mikrofonun önüne konan ince bir file, "p" ve "b" seslerinde ağızdan çıkan hava patlamasını kırıyor. Bu patlamalar kayıtta boğuk bir darbe gibi duyuluyor ve sonradan temizlemek zor.

Kısa cevap: odanız sessiz ve biraz işlenmişse kondansatör, işlenmemiş ve gürültülüyse dinamik daha güvenli bir başlangıç. Evde vokal kaydı yazısında odayı gardırop ve battaniyeyle nasıl iyileştireceğinizi anlattık. Ev stüdyosu rehberi de genel kurulumu anlatıyor.

Geniş ve küçük diyaframlı kondansatör arasındaki fark ne?

Kondansatör mikrofonların da iki ana türü var. Geniş diyaframlı olanlar daha dolgun bir alt taraf ve daha sıcak, büyük bir ses veriyor. Stüdyoda vokal için klasik seçim bunlar. Küçük diyaframlı olanlar ani seslere daha hızlı tepki veriyor ve daha doğal, doğru bir ses veriyor. Akustik gitar, ziller ve davulun üstünden genel kayıt için sık kullanılıyor.

Yönlülük neyi değiştirir?

Her mikrofon sesi her yönden aynı almıyor. Bu özelliğe yönlülük deniyor ve mikrofonun nereye konacağını belirliyor:

• Kardioid: Önden alıyor, arkadan gelen sesi az alıyor. Sahne vokal mikrofonlarının çoğu böyle. Monitör mikrofonun arkasına konunca feedback riski düşüyor.

• Süperkardioid: Daha dar bir alanı alıyor, arkada küçük bir duyarlı bölge var. Monitörün tam arkaya değil, biraz yana konması gerekiyor.

• Çift yönlü (sekiz şeklinde): Önden ve arkadan alıyor, yanlardan almıyor. Karşılıklı iki şarkıcıyı tek mikrofonla kaydetmek için kullanılıyor.

• Her yönlü: Her yönden eşit alıyor. Odanın sesini de istediğinizde işe yarıyor.

Hangi enstrümana hangi mikrofon?

Bunlar sık kullanılan seçimler, kural değil. Birçok stüdyo vokal kaydında da dinamik mikrofon kullanıyor, sahnede kondansatör kullanan vokalistler de var.

Şeritli mikrofon nedir, nelere dikkat edilir?

Üçüncü bir tür daha var: şeritli, yani ribbon mikrofon. İçinde mıknatıs arasında gerilmiş çok ince bir metal şerit var. Yumuşak, sıcak bir ses veriyor ve genelde çift yönlü. Ama şerit çok hassas.

Pasif şeritli mikrofonlar phantom power ile zarar görebiliyor. Risk genelde 48V açıkken kablo takılıp çıkarılırken oluşan ani akımdan ya da arızalı bir kablodan geliyor. Dengeli bağlanan dinamik mikrofonlar ise phantom power'dan etkilenmiyor. Güvenli alışkanlık basit: mikrofon takmadan ya da çıkarmadan önce 48V'yi kapatın.

En sık hangi hatalar yapılıyor?

• İşlenmemiş bir odada kondansatör mikrofonla kayıt alıp yankıdan şikâyet etmek.

• Dinamik mikrofondan uzak durmak. Dinamik mikrofon yakın istiyor, bir iki karış uzakta ses zayıflıyor.

• Kondansatörü takıp 48V'yi açmayı unutmak ve "mikrofon bozuk" sanmak.

• Sahnede monitörü mikrofonun önüne koymak. Kardioid mikrofon önünden alıyor, monitör de tam oraya ses veriyor.

• Pahalı mikrofonu sorunun çözümü sanmak. Çoğu zaman oda ve mikrofonun yeri, mikrofonun kendisinden daha fazla fark yaratıyor.

Sahnede mikrofonların doğru kurulup kurulmadığını sound check sırasında görmek, konser başladıktan sonra fark etmekten çok daha kolay.