Capo Nasıl Kullanılır? Capo Tablosu ve İpuçları

Capo, gitarın sapına takılan ve bütün telleri aynı perdede bastıran bir kelepçedir. Takıldığı yer gitarın yeni eşiği gibi çalışır. Her perde sesi bir yarım ton yükseltir. Böylece bildiğiniz akor şekilleriyle, parmak pozisyonunu değiştirmeden başka bir tonda çalarsınız.

Vokal şarkıyı bir ton yukarıda söylemek istiyor. Orijinalde G, C ve D ile çalınan şarkı artık A tonunda ve akorlar A, D, E oldu. Kulağa basit geliyor, ama şarkının bütün açık tel renkleri, küçük süsleri, parmağınızın alıştığı geçişler bir anda gidiyor. Capoyu 2. perdeye takarsanız aynı G, C, D şekillerini çalmaya devam edersiniz ve şarkı A tonunda çıkar.

Capo bu kadar basit bir alet ama grupta yanlış kullanıldığında ciddi karışıklık çıkarır. Aşağıda tabloyla birlikte nasıl kullandığımızı anlatıyorum.

Capo ne işe yarar?

Capo, açık tellerin sesini yükseltir. Capo 2. perdedeyse açık E teli artık F# çalar, açık A teli B çalar. Capo ile aynı perdeye geçmiş gibi olursunuz ve akor şekilleri capoya göre kurulur. Yani capo 2'deyken "G şekli" dediğiniz, capodan iki perde yukarıdaki G parmak pozisyonudur.

Capo sadece yukarı götürür. Sesi aşağı indirmez. Bir şarkıyı orijinalinden daha pes çalmak istiyorsanız capo tek başına yetmez, ya akor şekillerini değiştirirsiniz ya da gitarın akordunu düşürürsünüz.

Capoların birkaç tipi var. Yaylı olanlar tek elle hızla takılıp çıkarılır, şarkı arasında tercih edilir. Vidalı ya da baskısı ayarlanabilen modeller biraz daha yavaş takılır ama teli ne kadar sıkacağınızı siz belirlersiniz. Klasik gitar sapı daha geniş ve düz olduğu için ona uygun capo ayrıca seçilir.

Capo ile ton nasıl hesaplanır?

Kural tek cümle: çaldığınız şekil artı capo perdesi sayısı kadar yarım ton, duyulan tonu verir. G şekli, capo 2: G'den iki yarım ton yukarı, A. C şekli, capo 3: C'den üç yarım ton yukarı, Eb.

Tersini de sık yaparsınız. Şarkı Bb tonunda ve siz G şekliyle çalmak istiyorsunuz. G'den Bb'ye kaç yarım ton var? G, G#, A, A#. Üç. Capo 3. perdeye gider. Yarım tonları saymakta zorlanırsanız klavye ya da transpoze rehberindeki tablo işinizi görür.

Hangi capo perdesi hangi tonu verir?

En sık kullanılan beş açık akor şekli ve capo perdesine göre duyulan ton:

Tablo minör akorlar için de geçerlidir. Em şekli capo 2'de F#m, Am şekli capo 3'te Cm verir. Şarkının tonu minörse aynı satıra bakın, sadece akorun adına "m" ekleyin.

Capo nasıl takılır?

• Perdenin hemen arkasına takın. Perde telinin üstüne değil, iki perdenin ortasına da değil, perde telinin eşik tarafına yakın. Bu, telin temiz çıkması ve en az baskıyla basması için en iyi yer.

• Düz takın. Capo sapa dik durmalı. Eğri takılan capo bazı telleri daha çok çeker, akor bir tarafta kayar.

• Baskıyı ayarlanabiliyorsa az tutun. Tellerin vızıldamadan çıktığı en düşük baskı yeter. Fazla sıkmak telleri gerip sesi tizleştirir.

• Takarken telleri itmeyin. Capoyu yukarıdan, sapa dik indirerek takın. Yandan kaydırarak takmak telleri bir tarafa çeker.

Capo taktıktan sonra akort neden kayar?

Capo telleri perdeye bastırırken biraz gerer. Bu da sesi hafifçe tizleştirir. Capo eğri ya da çok sıkıysa etkisi daha da büyür. Bu yüzden capoyu taktıktan sonra akort cihazıyla bir kez daha kontrol edin. Bazı teller biraz yükselmiş çıkarsa, capo takılıyken hafifçe düzeltin.

Eski teller bu sorunu büyütür. Yıpranmış bir tel perdelerde doğru sesi vermekte zaten zorlanır, capo bunu daha belirgin yapar. Capodan sonra akortunuz sürekli kayıyorsa sorun tellerde de olabilir, gitar teli ne zaman değiştirilir yazısında işaretlerini bulabilirsiniz.

Capo mu, akort değiştirmek mi?

İkisi de tonu değiştirir ama farklı durumlarda işe yarar:

• Capo: Tonu yükseltmek istediğinizde ve şarkı arasında hızlı geçmeniz gerektiğinde. Takıp çıkarmak saniyeler sürer.

• Akortu düşürmek: Şarkıyı orijinal tondan daha pes çalmak istediğinizde. Capo aşağı indiremez. Bütün telleri yarım ton düşürmek, rock'ta sık görülen bir yoldur.

• Akor şekillerini değiştirmek: Capo çok yukarı çıkıyorsa. 7. perdeden sonra ses incelir, sap daralır ve bazı akorlar zorlaşır. Bu noktada başka şekillerle, daha düşük bir capo perdesinde aynı tona ulaşmak genelde daha iyi sonuç verir.

Capo sesin rengini de değiştirir. Yüksek bir capo, parlak ve hafif bir ses verir. İki gitarlı gruplarda bunu bilerek kullanabilirsiniz: biri açık G şekilleriyle çalar, diğeri capo 5'te D şekilleriyle ya da capo 7'de C şekilleriyle aynı G tonunu çalar. İki gitar aynı tonda ama farklı perdelerde, ses birbirinin üstüne binmez.

Capoyla çalarken en sık yapılan hatalar nelerdir?

• Capoyu takıp akordu kontrol etmeden şarkıya girmek.

• Kâğıttaki duyulan akoru çalmak. Capo 2 takılıyken kâğıtta A yazıyorsa ve siz A şekli çalarsanız B çıkar.

• Akor kâğıdına capo perdesini yazmamak. Bir sonraki provada kimse hangi perdede olduğunu hatırlamaz.

• Şarkı bitince capoyu çıkarmayı unutup bir sonraki şarkıya yanlış tonda girmek.

• Capoyu her şarkıda farklı sıkıklıkta takmak. Baskı değiştikçe akort da değişir.

Grupta capo kullanırken neye dikkat edilir?

Capo sadece gitarın işini kolaylaştırır. Basçı, klavyeci ve nefesliler capo takmaz. Onlar için önemli olan şarkının gerçekte hangi tonda çıktığıdır.

• Basçıya duyulan tonu söyleyin. "Capo 2, G şekli" basçı için bir şey ifade etmez. "Şarkı A'da" deyin.

• Akor kâğıdına ikisini de yazın. Gitarist için şekiller, diğerleri için duyulan akorlar. En azından en üste "Capo 2, duyulan ton A" notu düşün.

• Ton değişince capo da değişir. Vokal yarım ton yukarı çıkmak isterse capo bir perde yukarı gider. Gitarist bunu yaparken grubun geri kalanı yeni tonu bilmeli.

BandUp'ta şarkının kişisel notlarına anahtar-değer kurulum listesi eklenebilir, örneğin "Capo: 2". Bu notlar sadece size görünür ve Sahne Modu'nda menüye girmeden karşınızda olur. Grup notlarından farklı olarak diğer üyelerin ekranına düşmez, onlar için şarkı değişmez.

Capo tablosundaki akor şekillerini ilk kez görüyorsanız, akor şemalarının nasıl okunduğunu akor okuma rehberinde bulabilirsiniz.