Gitar Çalarken Parmak Ucu Acısı Ne Zaman Geçer?
İlk haftalarda sol elin parmak uçları yanar. Sebebi basit: ince bir teli perdeye bastırdığınızda bütün yük parmak ucundaki küçük bir deri alanına biner. Deri buna alışık değil. Çaldıkça aynı noktada tekrar eden sürtünme ve baskı, orada nasır oluşturur. Nasır kalınlaştıkça yanma azalır.
Akşam yarım saat akor değiştirdiniz. Ertesi sabah telefon ekranına dokunurken bile uçlar sızlıyor, tellerin izi hâlâ derinizde. Gitarı bir hafta kenara koymak istiyorsunuz.
Koymayın. Ama körü körüne devam da etmeyin. Acının bir kısmı süreç, bir kısmı uyarı, bir kısmı da gitarın ayarından geliyor.
Kaç haftada geçer?
Tıbbi incelemeden geçmiş bir Healthline rehberi, nasırın tam oluşması için ortalama 2 ila 4 hafta veriyor. Bu sabit bir takvim değil. Ne sıklıkla çaldığınız, hangi müziği çaldığınız, tekniğiniz, gitarın tipi ve telin naylon mu çelik mi olduğu süreyi değiştiriyor. Fender da parmak ucu hassasiyetinin geçici olduğunu, bir hafta ya da daha uzun sürebileceğini söylüyor.
O yüzden takvime değil ele bakın. Aynı akoru basarken artık yüzünüzü buruşturmuyorsanız süreç işliyor.
Ben ilk aylarda en çok şunu yanlış yaptım: acı azalınca bir gün üç saat çaldım, ertesi hafta yeniden başa döndüm. Nasır sabır istiyor.
Grupla çalmaya yeni başladıysanız bu haftalarda uzun provalar zorlar. İki saat boyunca her şarkıyı baştan sona çalmak yerine zor bölümleri ayırın, aralarda gitarı bırakıp konuşun, dinleyin. Parmaklar dinlenirken prova da ilerler.
Hangi acı normal, hangisi değil?
Parmak ucunda sızı beklenen bir şey. Kabarcık, kanama ya da çalmadığınız saatlerde de süren ağrı ise başka bir durum. Aşağıdaki tablo teşhis değil, sadece hangi durumda ne yapılacağını ayırıyor.
Ne hissediyorsunuz? | Ne yapın |
|---|---|
Çalarken ve sonrasında parmak uçlarında sızı, hassasiyet | İlk haftalarda beklenir. Kısa seanslarla devam edin. |
Kabarcık çıktı ya da parmak kanadı | Ara verin. Kabarcığı patlatmayın, üstündeki deriyi soymayın, bant ya da parmak koruyucuyla örtüp iyileşmesini bekleyin. |
Kızarıklık, şişlik, sıcaklık, irin ya da akıntı | Enfeksiyon belirtisi olabilir. Sağlık kuruluşuna başvurun. |
Çalmadığınız günlerde de süren, sürekli ve şiddetli ağrı | Doktora başvurun. |
Elde uyuşma, karıncalanma, kavramada güçsüzlük; parmakta, elde ya da kolda ağrı | Karpal tünel sendromunun belirtileri arasında sayılıyor. Kötüleşiyor ya da geçmiyorsa doktora başvurun. |
Bilekte ya da kolda şiddetli kas ağrısı | Fender bunu parmak ucu sızısından ayrı tutuyor ve tekniğe bağlıyor. Çalmayı bırakın, geçmezse doktora gidin. |
Bu belirtiler NHS'in kabarcık rehberinden, NHS'in karpal tünel sayfasından ve Cleveland Clinic'in nasır sayfasından alındı. Diyabetiniz varsa Cleveland Clinic nasır ve yara konusunda kendi başınıza bir şey yapmadan önce sağlık uzmanına danışmanızı öneriyor. Emin olamadığınız her durumda doktora başvurun.
Çaldıktan sonraki sıradan sızı için hem Fender hem Healthline soğuk uygulamanın kısa süreli rahatlatabileceğini yazıyor. Fender ayrıca bu hassasiyetin bir tedavi gerektirmediğini, en iyi çarenin nasır oluşana kadar düzenli çalmak olduğunu ekliyor.
Gitar sizi fazla mı zorluyor?
Bazen sorun parmakta değil. Tel yüksekliği, yani telin perdenin üstünden ne kadar yukarıda durduğu (İngilizcede "action"), yükseldikçe teli indirmek için daha çok güç gerekir. Fender bunu açıkça yazıyor. Kalın teller de daha çok acıtabilir, ince teller daha kolay basılır.
Elinizde bir cetvel ya da tel yüksekliği ölçer varsa bakabilirsiniz. Üreticiler ölçümü farklı perdelerde yapıyor, o yüzden rakamları karıştırmayın:
Üretici ve gitar | Ölçüm yeri | Kalın tel (6. tel) | İnce tel (1. tel) |
|---|---|---|---|
Fender elektro, 9.5"–12" klavye | 17. perde | 4/64" (~1,6 mm) | 4/64" (~1,6 mm) |
Fender elektro, 7.25" klavye | 17. perde | 5/64" (~2 mm) | 4/64" (~1,6 mm) |
Fender akustik | 14. perde | 6/64" (~2,4 mm) | 5/64" (~2 mm) |
Martin SC serisi akustik | 12. perde | 0,080"–0,090" (~2–2,3 mm) | 0,055"–0,065" (~1,4–1,65 mm) |
Ölçü perdenin tepesinden telin altına alınır. Fender bu değerleri "katı kural değil, asgari rehber" diye tanımlıyor. Kendi gitarınızın üreticisi farklı bir değer veriyor olabilir.
Sizin gitarınız bunların belirgin şekilde üstündeyse ayar yaptırmak acıyı azaltabilir. Kendiniz alçaltmaya kalkmayın: tel fazla alçalırsa perdelere çarpıp cızırdar. Fender da acı çalmanıza engel oluyorsa bir müzik mağazasında daha ince tel taktırmayı ve tel yüksekliğini kontrol ettirmeyi öneriyor. Tel değiştirme zamanınız zaten geldiyse bu iyi bir fırsat; telin ne zaman değiştirileceğine de bir bakın.
Bir saat mi, üç kere on beş dakika mı?
Üç kere on beş dakika.
Healthline'daki tıbbi incelemeden geçmiş rehber günde üç kez yaklaşık 15 dakikayla başlamayı öneriyor. Fender da başta günde 10-15 dakika diyor ve maraton yerine birkaç kısa seansı tercih ediyor. Aradaki molalar derinin açılmadan toparlanmasına zaman bırakıyor.
Seans sırasında şunlara dikkat edin:
Teli gereğinden fazla bastırmayın. Nota temiz çıktığı anda yeterince basıyorsunuz, fazlası sadece acıtır.
Tırnakları kısa tutun. Healthline, uzun tırnağın baskının bir kısmını üstlenip parmağı zorladığını yazıyor.
Sapı avucunuzla sıkmayın. Fender, yeni başlayanların sapı fazla sıkmasının el krampına ve parmak ucu hassasiyetine yol açtığını söylüyor.
Bileğinizi olabildiğince düz tutan bir oturuş ve tutuş arayın.
Süreyi nasıl bölüştüreceğinizi günde kaç dakika çalışılmalı yazısında daha ayrıntılı anlattım.
Naylon telli gitar gerçekten daha az acıtır mı?
Evet, parmak ucu açısından daha yumuşak. Martin naylon tellerin parmağa daha nazik olduğunu, çelik telin basmak için daha çok güç istediğini söylüyor. Aynı kaynak klasik gitarın sapının daha geniş olduğunu da ekliyor; yani parmak ucunuz rahatlarken sol el biraz daha açılmak zorunda kalıyor.
Elektro gitarların telleri de çelik telli akustiğe göre genelde daha ince. Fender bu yüzden elektroda notaya basmanın biraz daha kolay olduğunu yazıyor. Akustikle başladıysanız ve acı sizi bıraktırmak üzereyse, bir kalınlık ince tel denemek gitarı değiştirmekten ucuz bir adım.
Bağlama ya da bas çalıyorsanız?
Mekanizma aynı. Tel, parmak ucuna tekrar tekrar sürtünüyor ve deri nasırla cevap veriyor. Tel yüksekliğinin etkisi de aynı: tel perdeden ne kadar yukarıdaysa o kadar çok bastırırsınız.
Bağlama ve bas için ayrı bir süre vermeyeceğim. Bu çalgılara özel, güvenilir bir kaynakta süre bulamadım. Yukarıdaki kısa seans düzeni ve belirti tablosu bu çalgılarda da işinize yarar.
Nasıra ne yapmamalı?
Oluşan nasır sizin işinizi görüyor. Ona dokunmayın.
Nasırı keskin bir aletle kesmeye, kazımaya ya da soymaya çalışmayın.
Kabarcığı patlatmayın, patlamışsa üstündeki deriyi koparmayın.
Açık yarayla çalmaya devam etmeyin. Önce iyileşsin.
Bir süre ara verirseniz paniklemeyin. Healthline, nasır oluşma sürecinin her seferinde sıfırdan başlamadığını yazıyor.
Parmak uçları alıştıktan sonra sıradaki sınav genelde F akoru oluyor; bare akor nasıl basılır yazısı o gün için hazır.