Gruba Yeni Üye Nasıl Bulunur? Seçmeler Nasıl Yapılır?

Var olan bir gruba üye aramak, sıfırdan grup kurmaktan farklı bir iş. Repertuvar hazır, prova günü belli, grubun kendi alışkanlıkları oturmuş. Aranan kişinin iyi çalması gerekiyor ama bu yetmiyor. Grubun temposuna, hedefine ve takvimine de uyması gerekiyor. Bu yazı, aramaya başlamadan önceki konuşmadan yeni üyenin ilk konserine kadar olan süreci sırayla anlatıyor.

Basçı başka şehre taşınıyor ve önde iki konser var. Grup sohbetine ilk mesaj düşüyor: "Tanıdığı basçı olan var mı?" Bir hafta sonra iki isim çıkmış. Biri hiç dönmemiş, diğeri gelmiş ama grubun ne kadar sık prova yaptığını ancak o akşam öğrenmiş. Gruplarla yaptığımız görüşmelerde bu hikâyeyi çok sık dinliyoruz. Sorun çoğu zaman adaylarda değil. Grup ne aradığını kendi içinde konuşmadan aramaya başlıyor.

Aramaya başlamadan önce grupta ne konuşulmalı?

İlanı yazmadan önce grubun kendi arasında cevaplaması gereken birkaç soru var. Bunlar netleşmeden yapılan aramada, her adayla aynı konuşma baştan yapılıyor.

• Hangi rol? Sadece partileri çalacak biri mi aranıyor, yoksa beste ve düzenlemeye de katkı verecek biri mi?

• Ortak mı, destek müzisyeni mi? Ortak üye kararlara ve kazanca eşit katılır. Destek müzisyeni belli konserler için çalar ve ücretini alır, grubun kararlarında yer almaz. İkisi farklı beklentiler demek.

• Ne sıklıkla? Haftada bir prova mı, konser öncesi yoğun bir dönem mi?

• Hedef ne? Bar sahneleri, kayıt, düğünler ya da sadece keyif.

• Masraflar nasıl paylaşılıyor? Stüdyo ücreti, ortak ekipman, kazancın bölüşümü.

Son madde çoğu grupta en geç konuşulan konu oluyor. Oysa yeni üyenin ilk sorularından biri genelde bu. Grubun kazancı nasıl bölüştüğünü henüz yazıya dökmediyseniz, grup kazancı ve ortak kasa için kullanılan birkaç model bu konuşmayı kısaltıyor.

İyi bir "müzisyen aranıyor" ilanında neler yazmalı?

Müzisyen ilan sitelerinde ve forumlarda en sık görülen ilan tek cümle: "Rock grubumuza davulcu arıyoruz." Bu ilana gelen her mesaj, aynı soruların tekrar sorulmasıyla başlıyor. Adayın karar vermek için ihtiyaç duyduğu bilgiyi ilana baştan koymak, hem sizin hem adayın zamanını kurtarıyor.

İlana grubun kendi canlı kaydını ya da provadan kısa bir videoyu eklemek de işe yarıyor. Aday neyle karşılaşacağını kendi kulağıyla duyuyor ve uymayacağını düşünen kişi baştan eleniyor.

Yeni üye nerede aranır?

Tek bir doğru kanal yok. Hangisinin işe yarayacağı şehre, türe ve grubun çevresine göre değişiyor. Çoğu grup birkaç kanalı aynı anda kullanıyor:

• Tanıdık çevre: Grup üyelerinin çaldığı başka projeler, eski grup arkadaşları, hocalar. Güven baştan kurulu olduğu için genelde ilk bakılan yer.

• Müzisyen ilan siteleri ve forumlar: Türkiye'de müzisyenlerin grup ve eleman aradığı ilan panoları var. İlanlar genelde prova sıklığını ve semti belirtiyor.

• Sosyal medyadaki müzisyen grupları: Şehir ya da tür bazında açılmış gruplar.

• Jam geceleri: Mekânların müzisyenleri sahneye çağırıp birlikte doğaçlama çaldırdığı akşamlar. Adayı ilanla değil, çalarken tanımanın yolu.

• Prova stüdyoları ve müzik okulları: Duyuru panoları ve oradaki çalışanların tanıdıkları.

İlanı birden fazla yerde paylaşıyorsanız metnin her yerde aynı olmasına dikkat edin. Gelen mesajları takip etmek için grupta bir kişiyi sorumlu seçmek de işe yarıyor: kim yazdı, ne gönderdi, ne zaman seçmeye çağrıldı. Aksi hâlde iki üye aynı adaya farklı şeyler söyleyebiliyor ve aday hangisinin geçerli olduğunu bilemiyor.

Seçmeden önce adaya ne gönderilir?

Seçme, adayın grupla birlikte çaldığı deneme provası. Bu provanın verimli geçmesi, adaya önceden ne gönderdiğinize bağlı.

1. İki ila dört şarkı. Karakterleri farklı olsun: bir hızlı, bir yavaş, bir de grubun en zorlandığı şarkı.

2. Grubun kendi kaydı. Orijinal kayıt değil, sizin çaldığınız hâl. Ton, tempo, bitiş ve solo yerleri orijinalden farklıysa aday bunu ancak sizin kaydınızdan öğrenir.

3. Akor şemaları ya da nota. Varsa grubun kullandığı hâliyle.

4. Hazırlık süresi. En az bir hafta. Daha kısa süre, adayın değil sürenin ölçülmesi demek.

Göndermeden önce birkaç pratik soru da sorun: hangi ekipmanla geleceği, prova yerine nasıl ulaşacağı, haftanın hangi günleri müsait olduğu. Ulaşımı ya da takvimi uymayan biriyle yapılan seçme, iyi geçse bile bir yere varmıyor.

Seçme provasında neye bakılır?

Seçmeyi bir sınava çevirmemek önemli. Aday karşısında jüri gibi oturan dört kişi görürse gergin çalar ve siz onun gergin hâlini görürsünüz. Birlikte çalın, arada konuşun, bir şarkıyı iki kez deneyin.

Seçmenin ne kadar süreceğini de baştan söyleyin. Bir buçuk, iki saatlik bir plan çoğu seçme için rahat bir çerçeve: ilk yarım saat kurulum ve tanışma, sonra gönderilen şarkılar, en sonda da adayın kendi seçtiği bir şarkı ya da kısa bir doğaçlama. Kendi seçtiği şarkıda aday daha rahat çalıyor ve siz onun gerçekte nasıl çaldığını duyuyorsunuz.

Bakılacak şeylerin çoğu çalma becerisinin dışında:

• Tempoyu tutuyor mu, grubu dinliyor mu?

• Hata olduğunda durmadan devam edebiliyor mu?

• "Bunu biraz daha sade çalar mısın?" dendiğinde nasıl karşılıyor?

• Zamanında geldi mi, gönderilen şarkılara çalışmış mı?

Seçmeden sonra kararı hemen o akşam konuşmak yerine, herkesin önce kendi notunu yazması işe yarıyor. Her üye yukarıdaki başlıklara bir ile beş arasında puan verir, sonra notlar yan yana konur. Bu, kararın o akşamın havasına ya da en çok konuşan üyenin fikrine göre verilmesini engelliyor. Birden fazla aday varsa en uygun bir iki kişiyi ikinci kez çağırmak da seçimi kolaylaştırıyor.

Deneme süresi neden gerekir?

Bir akşamlık seçme, adayın o akşamki hâlini gösteriyor. Uzun vadede birlikte çalışıp çalışamayacağınızı ise birkaç prova ve mümkünse bir konser gösteriyor. Bu yüzden karar vermeden önce kısa bir deneme süresi tanımak, iki taraf için de güvenli bir yol.

Deneme süresinin iki kuralı var. Birincisi, baştan söylenir: "Önümüzdeki üç provayı ve ayın sonundaki konseri birlikte yapalım, sonra oturup konuşalım." İkincisi, bu sürede masraf, kazanç ve beste hakları gibi konular konuşulur. Deneme süresi bittiğinde bu konuşma hâlâ yapılmamışsa, sorun ileride daha büyük çıkıyor.

Deneme süresi yeni üye için de bir fırsat. Grubun nasıl çalıştığını, provaların nasıl geçtiğini ve kararların nasıl alındığını içeriden görüyor. Bu sürenin sonunda "bana göre değil" diyen bir aday, aylar sonra ayrılan bir üyeye göre grubu çok daha az yoruyor.

Olmayan adaya ne söylenir?

Gruplarla konuştuğumuzda en çok ertelenen iş bu çıkıyor. Kimse "olmadı" demek istemiyor ve aday hiç cevap alamıyor. Oysa kısa, dürüst ve zamanında bir mesaj yeterli:

"Geldiğin ve hazırlandığın için teşekkür ederiz. Başka bir adayla devam etmeye karar verdik. Aradığımız şeyle ilgili, programı daha uygun birini seçtik. Seninle tanışmak güzeldi."

Sebebi kısaca söylemek, adayın kendisini değerlendirmesine yardım ediyor. Müzisyen çevresi küçük, bugün olmayan aday yarın başka bir projede karşınıza çıkabiliyor.

Yeni üye repertuvara nasıl hızlı alışır?

Karar verildikten sonraki ilk haftalar, yeni üyenin en çok bilgiye ihtiyaç duyduğu dönem. Bu bilgi grup sohbetinin farklı yerlerine dağılmışsa, yeni üye her şarkı için tek tek soru sormak zorunda kalıyor.

1. Öncelik listesi çıkarın. Önce yaklaşan konserin setlisti, sonra repertuvarın geri kalanı.

2. Her şarkının grup hâlini paylaşın. Ton, tempo, yapı ve varsa orijinalden farkları.

3. Provaları kaydedin. Yeni üye evde çalışırken grubun gerçek hâline bakabilir. Prova kaydı nasıl alınır yazısında pratik bir düzen var.

4. Görevleri yeniden gözden geçirin. Ayrılan üyenin üstlendiği işler, örneğin mekânla iletişim ya da ekipman taşıma, kime geçecek?

BandUp'ta yeni üyeyi grup ayarlarından e-postayla davet ettiğinizde, repertuvara, setlistlere ve notlara hemen erişiyor. Grup notlarına eklenen referans linkleri ve nota dosyaları da şarkının yanında duruyor. Bu sayede yeni üye "o şarkının akorları neredeydi?" diye sormadan çalışmaya başlayabiliyor.

Kadro tamamlandıktan sonra işleri yeniden paylaştırmak için müzik grubunda görev dağılımı yazısına bakabilirsiniz.