Bare Akor Neden Temiz Çıkmıyor? F Akoru Nasıl Basılır?
İşaret parmağınızı altı telin üstüne düz bir çubuk gibi yatırıp hepsine aynı perdede bastığınızda bare yapmış olursunuz. Parmak burada kapo gibi çalışır. Kalan parmaklar da onun önünde bir akor şekli kurar. F akorunun tam hali, 1. perdede yapılan böyle bir baredir.
Şarkı akıyor, sıra F'ye geliyor ve el duruyor. Parmaklar yerine oturana kadar ritim kaçmış. Çaldığınızda da tellerden biri boğuk, biri hiç yok. Tekrar basıyorsunuz, daha sert. Değişmiyor.
Daha sert basmak cevap değil. Önce hangi telin neden öldüğünü bulmak gerekiyor.
F'yi bu kadar zor yapan ne?
İki şey üst üste biniyor. Tek bir parmak altı teli birden tutmak zorunda. Bir de F, kafaya en yakın perdede. Fender bu konumda temiz ses için çok baskı gerektiğini, yeni başlayanların en çok bundan şikâyet ettiğini yazıyor.
Yani sorun sadece sizde değil. Bare, gitar öğrenirken en zor aşamalardan biri sayılıyor.
Hangi tel ölü çıkıyor?
Akoru basın ve kalın telden ince tele doğru telleri tek tek çalın. Hepsine birden vurmayın. Hangisinin boğuk olduğunu duyduğunuz an çözümün yarısı hazır.
Belirti | Olası sebep | Ne deneyin |
|---|---|---|
2. ya da 3. tel boğuk | İşaret parmağının boğum çizgisi ya da yumuşak iç kısmı o tele denk geliyor | Parmağı biraz yukarı ya da aşağı kaydırın, kemikli kenarına doğru hafifçe yana yatırın |
Ortadaki tellerden biri hiç çıkmıyor | Diğer parmaklardan biri yatıp alttaki teli kapatıyor | O parmağın ucunu dikleştirin, eklemi bükün |
Bütün teller hafif cızırdıyor | Bare parmağı perde telinden uzakta | Parmağı perde teline yaklaştırın |
1. perdede her şey zor, 5. perdede aynı şekil rahat | Tel yüksekliği ya da eşik (nut) yüksek olabilir | Gitarı bir müzik mağazasında ya da ustada ölçtürün |
Akor çıkıyor ama kulağa hafif akortsuz geliyor | Eşik yüksekse tel basılırken fazla gerilir ve nota tizleşebilir | Akort cihazıyla basılı notayı kontrol edin, gerekirse ayar yaptırın |
Bilek ağrıyor | Başparmak ya da dirsek yanlış yerde, fazla sıkıyorsunuz | Durun, konumu değiştirin, sonra tekrar deneyin |
İşaret parmağı tam olarak nerede durmalı?
Perde telinin hemen arkasında. Parmak perdenin ortasına ya da arkaya kaçtıkça aynı temiz sesi almak için daha çok bastırmanız gerekir. Perde teline yakın durduğunuzda en az baskıyla iş görürsünüz.
Parmağın yumuşak iç yüzüyle değil, başparmağa bakan kemikli kenarıyla basın. Parmağı çok az yana yatırmak bunu kendiliğinden sağlar. Boğum çizgileri bir tele denk geliyorsa parmağı birkaç milimetre kaydırın, çizgiyi teller arasındaki boşluğa getirin.
Benim işime yarayan bir sıra var: önce orta, yüzük ve serçe parmağı yerine koyun, bare parmağını en son yatırın. Böylece şekli kuran parmaklar yerini bulur, işaret parmağı da onların arkasına rahatça uzanır. Bir süre sonra hepsi aynı anda iner.
Başparmak ve dirsek nerede olmalı?
Başparmak sapın arkasında, yaklaşık işaret ile orta parmağın hizasında dursun. Sapın üstünden taşarsa bare parmağına baskı veremezsiniz.
Dirseği vücuda yakın tutun. Kolu dışarı açtığınızda bilek kırılır, güç bilekten gelmeye çalışır ve orası yorulur.
Provada sık gördüğüm hata burada: F gelince bütün el kasılıyor. Başparmak sapı sıkıyor, omuz kalkıyor. Ses yine boğuk.
Neden daha sert basmak işe yaramıyor?
Çünkü sorun kuvvet değil, yerleşim. Parmak boğumu tele denk geliyorsa ne kadar bastırırsanız bastırın o tel boğuk kalır. Kaba kuvvet sadece eli yorar ve parmak uçlarını acıtır.
Şunu deneyin: akoru basın, sonra baskıyı yavaşça azaltın. Seslerin bozulmaya başladığı noktanın biraz üstü, ihtiyacınız olan baskı. Çoğu zaman sandığınızdan az.
Sorun gitarda olabilir mi?
Olabilir. Fender, tel yüksekliği fazla olan gitarda barenin daha zor olduğunu, çünkü tek parmağın altı teli birden indirmek zorunda kaldığını söylüyor. Bu bir ayarla düzelir.
1. perdede bir de eşik, yani kafadaki telin üstünden geçtiği parça devreye girer. Eşik yuvaları yüksekse tel basarken zor iner ve notayı tizleştirebilir. Buradaki değerler üreticiye göre değişiyor. Taylor kendi gitarları için 1. perdenin tepesi ile telin altı arasını kalın E telinde yaklaşık 0,61 mm, B ve ince E telinde yaklaşık 0,48 mm veriyor. Bakım ürünleri üreticisi MusicNomad ise kalın teller için yaklaşık 0,50 mm, ince teller için 0,40 mm öneriyor. İki kaynağın rakamları aynı değil, bu yüzden kendi gitarınızı bir ustaya ölçtürmek en doğrusu.
Basit bir test: aynı bare şeklini 5. perdede yapın. Orada rahat, 1. perdede imkânsız geliyorsa ayar ihtimali güçlü.
Tam F'ye hangi basamaklarla gidilir?
Fender'ın önerdiği sıra tam bareye doğrudan atlamak yerine akoru parça parça kurmak. Bence de en az can yakan sıra bu:
Üç notalı F. İşaret parmağı 2. telin 1. perdesinde, orta parmak 3. telin 2. perdesinde, yüzük parmağı 4. telin 3. perdesinde. Sadece 4., 3. ve 2. teli çalın.
Mini bare. Aynı şekil, ama işaret parmağı 1. ve 2. teli birlikte 1. perdede basıyor. 4. telden aşağı dört tel çalın.
Tam bare. İşaret parmağı altı teli 1. perdede tutar, orta parmak 3. telin 2. perdesinde, yüzük 5. telin 3. perdesinde, serçe 4. telin 3. perdesinde. Altı teli birden çalın.
8. perdeden F. İşaret parmağı 5. teli ve 1. teli 8. perdede basar, orta, yüzük ve serçe 4., 3. ve 2. telin 10. perdesinde. 5. telden aşağı beş tel çalın.
İki ek fikir. Fender ilk tam bareyi mümkünse elektro gitarda denemenizi öneriyor, çünkü teller genelde daha ince. Bazı eğitmenler de bareye tellerin daha gevşek hissedildiği 5.–12. perdeler arasında başlayıp şekli yavaş yavaş aşağı indirmeyi öneriyor.
F'yi tek başına temiz basabildiğinizde, geçişe çalışın. Fender bir sonraki adım olarak F ile Bb arasında gidip gelmeyi veriyor. Bb de bir bare akor.
Provada şarkının içinde F geliyorsa elinizi bir ölçü önceden hazırlamaya başlayın. İlk haftalarda F'ye geçerken bir vuruşu feda etmek, akoru boğuk basmaktan iyidir. Grup ritmi taşırken siz de akoru yetiştirirsiniz. Birkaç prova sonra o vuruşa gerek kalmaz.
Ne zaman ara vermeli?
Bilek ağrıyorsa hemen. Fender da bu konuda net: bilek ağrısı olursa durun. Parmak ucu sızısı ise ilk haftalarda başka bir hikâye; nasırın nasıl oluştuğunu parmak ucu acısı yazısında anlattım.
Bu arada şarkıyı çalmak için F'yi beklemek zorunda değilsiniz. Kapoyla şarkıyı bare gerektirmeyen şekillerle çalmak mümkün; kapo nasıl kullanılır yazısında hangi perdede hangi şekille çalınacağı var. Akor şemalarını okumakta zorlanıyorsanız akor nasıl okunur yazısı önce gelsin.